حتماً برایتان پیش آمده: دیروز بیست کلمهٔ تازه یاد گرفتید و امروز نصفش یادتان نیست. این نشانهٔ حافظهٔ ضعیف نیست؛ مغز همهٔ آدمها همینطور کار میکند. در این مطلب یاد میگیرید حفظ لغات انگلیسی را با دو ابزار ساده و مؤثر، یعنی مرور فاصلهدار و فلشکارت، پایدار کنید: چه زمانی مرور کنید، کارت خوب چه شکلی است، و چه اشتباههایی بیشترین فراموشی را میسازد.
چرا لغتها فراموش میشوند؟
مطلبی که تازه یاد گرفتهاید، اگر دوباره به سراغش نروید، بهسرعت کمرنگ میشود؛ بیشترین افت هم در همان روزهای اول است. این پدیده بیش از صد سال است که در پژوهشهای حافظه شناخته شده و به آن «منحنی فراموشی» میگویند.
خبر خوب این است که هر بار که مطلبی را درست پیش از فراموش شدن به یاد بیاورید، ماندگارتر میشود و دفعهٔ بعد دیرتر فراموش میشود. پس هدف، مرور زیاد نیست؛ هدف، مرور بهموقع است.
مرور فاصلهدار چیست؟
مرور فاصلهدار یعنی هر کلمه را در فاصلههایی که کمکم بلندتر میشوند مرور کنید. اثر مثبت این روش بر ماندگاری حافظه در پژوهشهای زیادی تأیید شده و یکی از پرپشتوانهترین روشهای یادگیری است.
یک الگوی ساده که میتوانید با دفتر یا کارت کاغذی هم اجرا کنید:
- روز اول: کلمه را یاد بگیرید.
- روز بعد: اولین مرور.
- سه روز بعد: مرور دوم.
- یک هفته بعد: مرور سوم.
- دو هفته بعد و بعد یک ماه بعد: مرورهای بعدی.
قاعدهٔ اصلی: اگر کلمه را درست به یاد آوردید، فاصلهٔ مرور بعدی را بیشتر کنید. اگر یادتان نیامد، کلمه را به اول صف برگردانید و فردا دوباره ببینید. این عددها مقدس نیستند؛ مهم این است که فاصلهها کمکم بزرگتر شوند.
روش جعبه، بدون هیچ ابزاری
چند جعبه یا پاکت با شمارههای ۱ تا ۵ درست کنید. هر کارت تازه در جعبهٔ ۱ میرود. جعبهٔ ۱ را هر روز مرور کنید، جعبهٔ ۲ را یک روز در میان، جعبهٔ ۳ را هفتهای یک بار، و همینطور تا آخر. هر کارتی که درست جواب دادید یک جعبه جلو میرود و هر کارتی که غلط جواب دادید به جعبهٔ ۱ برمیگردد. به این ترتیب وقت شما بیشتر صرف کلمههایی میشود که واقعاً سختاند.
یادآوری فعال: کارت را برنگردانید!
خیلیها فلشکارت را اینطور مرور میکنند: کارت را برمیگردانند، جواب را میبینند و میگویند «آهان، بلد بودم». این مرور نیست، شناختن است. شناختن حس آشنایی میدهد، اما وقتی بخواهید در گفتوگو از آن کلمه استفاده کنید، به کارتان نمیآید.
یادآوری فعال یعنی قبل از دیدن پشت کارت، جواب را واقعاً در ذهن بسازید، یا حتی بلند بگویید. اگر چند ثانیه فکر کردید و بعد یادتان آمد، این همان تلاشی است که کلمه را محکم میکند. سختی کمِ یادآوری، نشانهٔ مرور درست است، نه شکست.
فلشکارت خوب چه شکلی است؟
روی کارت: کلمه در یک جمله
بهجای کلمهٔ تنها، کلمه را همراه یک جملهٔ کوتاه بنویسید:
- She borrowed my pen. → او خودکارم را قرض گرفت.
پشت کارت: معنی کلمه («قرض گرفتن»)، ترجمهٔ جمله و یک راهنمای تلفظ. جمله نشان میدهد کلمه در عمل چطور به کار میرود.
هر دو جهت را تمرین کنید
یک بار از انگلیسی به فارسی («borrow یعنی چه؟») و یک بار از فارسی به انگلیسی («قرض گرفتن به انگلیسی چه میشود؟»). جهت دوم سختتر است، اما همان چیزی است که موقع حرف زدن لازم دارید.
کلمه را با همراههایش یاد بگیرید
در انگلیسی بعضی کلمهها با هم میآیند و ترجمهٔ کلمهبهکلمه از فارسی معمولاً غلط از آب درمیآید. به این ترکیبها «همنشین» میگویند و بهتر است کل ترکیب را روی کارت بنویسید:
- make a mistake → اشتباه کردن (نه do a mistake)
- do homework → تکلیف انجام دادن
- heavy rain → باران شدید (نه strong rain)
- take a photo → عکس گرفتن
در فارسی برای خیلی از اینها فعل «کردن» یا «گرفتن» را به کار میبریم، و همین باعث میشود فارسیزبانها make و do را جابهجا کنند. اگر ترکیب را یکجا حفظ کنید، این مشکل پیش نمیآید.
تلفظ را از اول درست بگیرید
کلمهای که با تلفظ غلط حفظ شود، با همان تلفظ غلط هم ماندگار میشود. هر کارت را که مرور میکنید، کلمه را بلند بگویید و اگر ممکن است صدایش را بشنوید. شنیدن و گفتن، علاوه بر تلفظ، یک مسیر دیگر برای به خاطر آوردن کلمه در ذهنتان میسازد.
اشتباههای رایج در حفظ لغات انگلیسی
- حفظ کردن فهرستهای طولانی الفبایی. فهرست ۱۰۰ کلمهای که با a شروع میشوند، هیچ ربطی به زندگی شما ندارد. کلمههایی را انتخاب کنید که واقعاً لازم دارید.
- یاد گرفتن کلمههای خیلی شبیه با هم. اگر left و right، یا borrow و lend را در یک روز یاد بگیرید، خیلی وقتها جایشان در ذهن عوض میشود. یکی را اول خوب یاد بگیرید و دیگری را چند روز بعد.
- اعتماد به کلمههای آشنا. بعضی کلمهها در فارسی هم هستند، اما معنایشان فرق دارد. مثلاً «آژانس» در فارسی بیشتر یعنی تاکسی تلفنی، اما agency در انگلیسی یعنی نمایندگی یا مؤسسه، مثل travel agency (آژانس مسافرتی). این کلمهها را هم روی کارت بیاورید.
- کلمهٔ تازهٔ زیاد در یک روز. هر کلمهٔ تازه در روزهای بعد مرور لازم دارد. اگر روزی ۳۰ کلمه اضافه کنید، چند هفته بعد زیر بار مرورها میمانید. برای بیشتر آدمها روزی ۵ تا ۱۰ کلمهٔ تازه قابلمدیریت است.
- مرور نامنظم. مرور فاصلهدار وقتی جواب میدهد که مرورها سر وقت انجام شوند. چند دقیقهٔ هر روز بهتر از یک ساعت در آخر هفته است؛ دلیلش را در روزی ۱۵ دقیقه انگلیسی توضیح دادهایم.
کلمه را از کارت بیرون بیاورید
فلشکارت کلمه را در حافظه نگه میدارد، اما کلمه وقتی واقعاً مال شما میشود که به کارش ببرید. هر روز با دو سه کلمه از مرورهای امروز یک جمله دربارهٔ خودتان بسازید:
- I borrowed a book from my friend yesterday. → دیروز از دوستم یک کتاب قرض گرفتم.
- I made a mistake in my email. → در ایمیلم اشتباه کردم.
در روزانه همین روش پیاده شده است: کلمههای هر درس با مثال و تلفظ به بانک لغت اضافه میشوند و میتوانید آنها را با فلشکارت مرور کنید.
تمرین
جای خالی را با make، do یا take پر کنید:
- ۱. Can you ___ a photo of us?
- ۲. I always ___ my homework after dinner.
- ۳. Don't worry, everyone ___s mistakes.
پاسخها: ۱. take، ۲. do، ۳. make (everyone makes mistakes → همه اشتباه میکنند).
حالا سه کلمهای را که این هفته یاد گرفتهاید روی سه کارت بنویسید، هر کدام با یک جمله دربارهٔ زندگی خودتان، و فردا اولین مرورشان را انجام دهید.
پرسشهای رایج
فلشکارت کاغذی بهتر است یا دیجیتال؟
هر دو جواب میدهند، به شرط اینکه یادآوری فعال و مرور بهموقع رعایت شود. کارت کاغذی نوشتن را هم تمرین میدهد؛ کارت دیجیتال معمولاً زمانبندی مرور را خودش انجام میدهد و صدای کلمه را هم پخش میکند.
چند بار باید یک کلمه را مرور کنم تا فراموش نشود؟
عدد ثابتی وجود ندارد. کلمههای ساده و پرکاربرد با چند مرور میمانند و کلمههای سختتر مرور بیشتری لازم دارند. به همین دلیل روش جعبه یا مرور فاصلهدار بهتر از تعداد ثابت است: کلمههای سخت خودبهخود بیشتر تکرار میشوند.
اگر چند روز مرور نکنم، همه چیز از بین میرود؟
نه. بخشی از کلمهها کمرنگ میشوند، اما با برگشتن به مرور خیلی سریعتر از بار اول دوباره یادتان میآیند. فقط بعد از وقفه، چند روز کلمهٔ تازه اضافه نکنید تا مرورهای عقبافتاده انجام شوند.